نیم نگاهی به مدارس کارآمد --- دکتر ابوالفضل بختیاری
نیم نگاهی به مدارس کارآمد
دکتر ابوالفضل بختیاری
------------------
مدرسه کارآمد چه ویژگیهای دارد؟ مدیر کارآمد چه ویژگیهای دارد؟
آیا کارایی با کارآمدی (اثربخشی )تفاوت دارد؟
آیا در مدارس به کارایی وکارآمدی توجه میشود؟
==============
تفاوت کارآیی و اثربخشی
پیتر دراکر، معتقد است کارآیی یعنی انجام دادن کارها به نحو شایسته و مناسب و اثربخشی یعنی انجام دادن کارهای شایسته و مناسب، به عبارت دیگر، اثربخشی به گزینش اهداف مناسب مربوط می شود.
کارآیی در قالب و برحسب داده ها و ستاده ها بیان می شود. به عبارت دیگر، کارآیی عبارت است از نسبت بازدهی واقعی به دست آمده به بازدهی استاندارد و تعیین شده (مورد نظر) و یا در واقع، نسبت مقدار کاری که انجام می شود به مقدار کاری که باید انجام شود. یک مدیر کارآ کسی است که می تواند به نتایج یا دستاوردهایی دست یابد که می توان آنها را براساس داده های مصرفی (نیروی انسانی، مواد و زمان) اندازه گیری کرد. مدیرانی که بتوانند هزینه های مربوط به منابع مورد نظر برای رسیدن به اهداف را به کمترین حد ممکن برسانند، کارآیی خواهند داشت.
اثربخشی معنایی متفاوت با کارآیی دارد. تمرکز و تاکید اثربخشی بر نتایج کار است. اثربخشی وقتی حاصل می شود که سازمان به هدف ها یا نتایج مطلوب خود نائل یابد. از این رو، برای اثربخشی، مدیران باید در درجه اول بتوانند اهداف مناسب و مقتضی تعیین کنند و امور و کارهای درست برای انجام دادن انتخاب کنند. گاهی اثربخشی را به گونه ای تعریف می کنند که تاکید آن بر نتایج کار بر حسب کمیت، کیفیت، زمان و هزینه است. در این صورت، مفهوم اثربخشی، کارآیی را نیز در برمی گیرد. یعنی، علاوه بر مناسب بودن اهداف و ارزش ها و هنجارهای نهفته در اهداف کار، تاثیر کار بر افراد سازمان را نیز شامل می شود.
اثر بخشی دارای چهار بعد و هر بعد چهار شاخص دارد:
- سازگاری: شامل شاخص های قابلیت انطباق، رشد و توسعه
- دستیابی به هدف: مشتمل بر شاخص های موفقیت، کیفیت، کسب منابع و کارآیی
- تمامیت: شامل شاخص های رضایت، جو، ارتباطات و تعارض
- دوام: شامل شاخص های وفاداری، علایق اساسی زندگی، انگیزش و هویت
------------
باشگاه روانشناسي صنعتی و سازمانی ایران
http://www.geravand.com/index.php/component/content/article/84-difference-between-efficiency-and-effectiveness
--------------
بهره وری = کارایی + اثربخشی
در ادبيات مديريت، اثربخشي را انجام كارهاي درست و كارايي را انجام درست كارها تعريف كرده اند. مفهوم اثربخشي در درون مفهوم كارايي جا دارد. کارآیی جنبه کمی و اثربخشی جنبه کیفی دارد.
كارايـــــــی
كارايي به معناي كمترين زمان يا انرژي مصرفي براي بيشترين كاري كه انجام شده است. سطح افزايش كارايي مستقيماً بهدست مديران سپرده شده است. افزايش كارايي موجب ارتقا بهروري و كمك موثر درنيل به اهداف سازماني خواهد شد.
واژه كارايي، مفهوم محدودتري دارد و در رابطه با كارهاي درون سازماني مورد استفاده قرار ميگيرد. كارايي سازمان عبارت است از مقدار منابعي كه براي توليد يك واحد محصول به مصرف رسيده است و ميتوان آنرا برحسب نسبت مصرف به محصول محاسبه كرد. اگر سازماني بتواند در مقايسه با سازمان ديگر با صرف مقدار كمتري از منابع به هدف مشخص برسد، ميگويند كه كارايي بيشتري دارد. بهعبارت ديگر كارايي بهمعناي كمترين زمان يا انرژي مصرفي براي بيشترين كار انجام شده است. یا در واقع نسبت مقدار کاری که انجام می شود به مقدار کاری که باید انجام می گیرد.
اثربخشــــی (EFFECTIVENESS)
منظور از اثربخشي درواقع بررسي ميزان موثربودن اقدامات انجام شده براي دستيابي به اهداف از پيش تعيين شده است.
به عبارتي ساده تر در يك مطالعه اثربخشي، ميزان تحقق اهداف اندازه گيري مي شود. اما به نظر مي رسد براي تعريف مفهوم اثربخشي ميبايست گامي فراتر نهاد، به اين معنا كه اثربخشي هنگامي در يك دوره آموزش حاصل خواهد شد كه اولا نيازهاي آموزشي به روشني تشخيص داده شود. ثانيا برنامه مناسبي براي برطرف ساختن نيازها طراحي شود. ثالثا برنامه طراحي شده به درستي اجرا گردد و رابعا ارزيابي مناسبي از فرايند آموزش و درنهايت دستيابي به اهداف انجام شود.
تعاريفــــی از اثربخشــــی:
اثربخشي سازمان عبارت است از درجه يا ميزاني كه سازمان به هدفهاي موردنظر خود نائل ميآيد. اثربخشي يك مفهوم كلي دارد. بهبيان سادهتر اثربخشي را ميتوان « انجام كارهاي درست » ناميد.
اثر بخشی عبارتست از درجه و میزان نیل به اهداف تعیین شده.
به بیان دیگر اثربخشی نشان می دهد که تا چه میزان از تلاش انجام شده نتایج مورد نظر حاصل شده است. در حالیکه نحوه استفاده و بهره برداری از منابع برای نیل به نتایج، مربوط به کارآیی می شود.
پيتر دراكر معتقد است اثربخشي يعني انجام دادن كارهاي درست. از نگاه دراكر اثربخشي كليد موفقيت سازمان محســــوب مي شود.