اقتصاد جهاني وارد مرحله جديدي شده است - دکتر نقی زاده
يك استاد دانشگاه: اقتصاد جهاني وارد مرحله جديدي شده است ۱
خبرگزاري جمهوري اسلامي ۱۷/۱۲/۸۷
دکتر محمد نقی زاده
توكيو- استاد برجسته ايراني دانشگاه ميجي گاكوئين ژاپن، گفت: با تحولاتي كه از اواخر سال ۲۰۰۶ميلادي و اواسط سال ۲۰۰۷ميلادي تحت عنوان وامهاي مسكن ساب پرايم آمريكا بوجود آمد، اقتصاد جهاني وارد مرحله جديدي شده است پروفسور محمد نقي زاده روز شنبه در گفت و گو با خبرنگار ايرنا، افزود:
جهاني شدن اقتصاد و آزادسازي هاي اقتصادي كلان كه از دهه ۱۹۸۰ميلادي در جهان پيش آمد، از يكسو باعث گسترش بيش از پيش فعاليتهاي اقتصادي و گسترش منابع درآمدي در جهان شد و از سوي ديگر باعث بوجود آمد يك فقر گسترده شده است.
نقي زاده با بيان اين كه بدين ترتيب فاصله فقير و غني بيشتر شد و بي ثباتي در اقتصاد جهان و اختلال در نظم طبيعي و محيط زيست طبيعي انسان نيز به شدت تحت تاثير همين جهاني شدن قرار گرفت، اضافه كرد: بر اين اساس بايد به اين مساله توجه كرد كه آيا جهاني شدن با اين سرعت و بينظمي گسترش حركت سرمايه و حركت پول بخصوص در بخش مالي در جهان، در بلند مدت براي اقتصاد ،اجتماع، سياست و فرهنگ جهاني تاثير مثبت دارد يا نه؟.
به گفته نقي زاده ، در كوتاه مدت اين مساله تاثير داشته است به طوري كه اگر به فهرست ميلياردرها در جهان نگاه كنيم ، مشاهده ميشود كه در طي ۲۰ سال گذشته تعداد اين افراد بيش از ۱۰برابر شده است اما از سوي ديگر فقر و تنگدستي، بيكاريها ، بيثباتي و آسيبهاي زيست محيطي و حتي آسيب به منابع انرژي كاني همانند نفت خام موجب شده است تا امروز جهان با يك بحران خاصي مواجه شود كه اين مساله حتي تاثير خود را بر روي علم اقتصاد نيز خواهد گذاشت.
وي افزود: از سال ۱۹۹۷ميلادي كه بحران مالي در جنوب شرق آسيا ، آغاز شد واژهاي در ادبيات اقتصادي جهان ايجاد شد به نام مجموعه ساختار مالي جهان كه اين مجموعه يا كمپلكس شامل صندوق بينالمللي پول(آي.ام.اف)، وال استريت و يك پايه آن هم مجموعه تفكرات واشنگتن است كه عمدتا سياسي است.
به گفته نقي زاده ، اين سه پايه ، يعني صندوق بينالمللي پول ، وال استريت و مجموعه تفكرات واشنگتن ، تمام توجهات خود را متوجه آزاديسازي سرمايه كردهاند كه باعث شد تا اواسط دهه ۱۹۹۰ميلادي يك رشد و بهبود كوتاه مدت در اوضاع اقتصادي جهان بوجود آيد اما آن بحران ما را متوجه كرد كه با مشكل عظيمي روبرو هستيم.
وي افزود: از سوي ديگر اين موضوع در ادبيات اقتصادي جهان نيز رواج يافت كه هنوز هيچ نظريهاي مبني بر اين كه آزاديسازي بدون قانون يا غيرقانونمند سرمايه جهان به رشد بلند مدت توسعه اقتصادي و اجتماعي كمك مي كند ، وجود ندارد.
وي اضافه كرد: البته در قسمت خرد بحثهايي وجود دارد مبني بر اين كه اگر آزاديسازي هاي سرمايه در دنياي سرمايه داري باعث رشد و مطلوبيت كوتاه مدت ميشود اما در بلند مدت همانند آنچه كه امروز در بازارهاي مالي جهان وجود دارد، موجب بروز زيانها و ضررهايي ميشود كه آن سودها و مطلوبيتي كه قبلا وجود داشت را از بين خواهد برد.
استاد اقتصاد دانشگاههاي ژاپن به مساله پول و سرمايههاي مالي در اوضاع اقتصادي جهان اشاره كرد و گفت: در زبان فارسي از پول و سرمايه به عنوان تسهيلات ياد ميشود كه اين تسهيلات براي توليد كار در اختيار كارخانه ها قرار ميگيرد اما مجموعه مالي جهان كه بعد از آزادسازيهاي دهه ۱۹۶۰ ميلادي ايجاد شد ، ديگر اين آزاديسازي ها نه در جهت توليد كالا و خدمات كه عمدتا در جهت توليد پول به وجود آمد و اين بزرگترين اشكالي است كه در اين زمينه وجود دارد.
پروفسور نقي زاده خاطرنشان كرد: يك زمان پول در جهت توليد كالا و اشتغال بكار گرفته ميشود و زماني هم پول فقط در جهت توليد پول است كه همين موضوع موجب بروز اين بحران مالي كه امروز در جهان با آن رو برو شده ايم، شود.
وي گفت: علاوه بر سه پايه صندوق بينالمللي پول ، وال استريت و مجموعه تفكرات واشنگتن در اقتصاد جهاني ، يك پايه چهارمي نيز در جهان به نام شركتهاي ارزياب ايجاد شده است كه اين شركتها امروز به نيروي قدرتمندي در اقتصاد جهاني تبديل شده و يك قدرت ساختاري مالي را ايجاد كرده اند.
وي با بيان اين كه شركتهاي ارزياب بدون آن كه آنها سفارشاتي گرفته باشند ، با توجه به تمايلات آن سه پايه ديگر به ارزيابي بنگاهها مي پردازند، افزود: ارزيابي شركتهاي ارزياب هم تاثير بسيار عمدهاي بر روي قيمت سهام و قدرت جمع آوري پول از بازار سرمايه دارد و اگر يك شركتي امتياز Aبگيرد ، هم نرخ سهام آن افزايش مييابد و هم اطمينان بازار را جلب ميكند و مبادرت به جمع آوري بخش عمدهاي از سرمايهها از بازار مي كنند.
اقتصاددان برجسته ايراني مقيم ژاپن، اظهارداشت: بر اين اساس شركتهاي ارزياب در حال حاضر به يك شمشيري تشبيه شدهاند كه در بالاي سر شركتها قرار گرفته و هر زمان فرود آيند، ميتوانند اين شركتها را هستي بيندازد.
نقي زاده در ادامه به نقش تسهيلات دو مرحلهاي در جريان بحران مالي ۱۹۹۷ميلادي و تاثير آن در اقتصاد ژاپن اشاره كرد و گفت: در زمان بروز بحران مالي سال ۱۹۹۷ميلادي در ژاپن تسهيلات دو مرحلهاي رايج بود كه در جريان آن افراد خانوار منابع مازاد مالي خود را در بانك پس انداز مي كردند و سپس بانكها اين پس اندازها را در اختيار شركتها قرار ميداد، اما پس از آن كه چهار پايه ساختار مالي جهان بوجود آمد، اينها ايراد گرفتند كه چون پس اندازهاي افراد خانوار در بانكها ثبات ندارد و هر لحظه ممكن است آنها پس اندازهاي خود را از بانكها خارج كنند و بانكها نيز نتواند تسهيلات لازم را در اختيار بنگاهها بگذارند، بنابراين بهتر است كه بنگاه ها مستقيم از بازار سرمايه پول جمع آوري كنند.
وي افزود: بدين ترتيب اين مجموعه، بانكها را كنار گذاشتند تا شركت ها وابسته به بانكها نباشند، به طور مستقيم وارد بازار سرمايه شوند، بدين معني كه تئوريهاي نظريه صندوق بينالمللي پول را پذيرفته و در جهت تمايلات وال استريت حركت كنند و مجموعه تفكرات واشنگتن را هم بپذيرند لذا اين موضوع به يك شيوه مديريت مالي به سبك آمريكايي تبديل شد.
وي خاطرنشان كرد: نفوذ و فشاري كه صندوق بينالمللي پول ، وال استريت و شركتهاي ارزياب در سراسر جهان دارند و تمايلات سياسي مجموعه واشنگتن ، موجب شد تا اكثر شركتها و موسسات مالي در سراسر جهان و حتي در جهان سوم و ايران ، كمتر به بانكها مراجعه كنند و خودشان بروند اسنادشان را منتشر كنند و با توجه به رتبه و اعتمادي كه مردم به شركتها دارند از بازار سرمايه پول جمع كنند.
نقي زاده گفت: من با اين نظريه چندان موافق نيستم و معتقدم كه فراهم كردن تسهيلات از طريق دو مرحلهاي در بلند مدت از ثبات بيشتري برخوردار بوده و شركتها را مطمئن ميكند تا هر روز نگران وضع روز خود نباشند و با خيالي آسوده دست به پس انداز ، ابداع گري و تحقيقات بزنند و با دلي آسوده موفق شوند كه بخش اعظمي از تحقيقات فناوري را انجام دهند.
ادامه دارد
--منبع:
------